Gostyngiad dros dro mewn TAW ar brydau plant, tocynnau ac atyniadau i deuluoedd

Mae’r llywodraeth wedi cyhoeddi cyfradd TAW ostyngedig dros dro ar gyfer prydau plant mewn bwytai a gweithgareddau hamdden teuluol dros yr haf.

Bydd TAW yn cael ei ostwng o 20% i 5% rhwng 25 Mehefin ac 1 Medi 2026 ar gyfer gweithgareddau cymwys wrth i’r llywodraeth geisio lleddfu’r pwysau ar gyllidebau cartrefi a hyrwyddo gweithgarwch i fusnesau twristiaeth.

Mae’r gostyngiad TAW dros dro yn berthnasol yng Nghymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon. Yn ogystal, bydd plant yn Lloegr rhwng 5 a 15 oed yn gymwys i deithio ar fysiau am ddim yn ystod mis Awst.

Mae’r dyddiadau y mae’r rhyddhad yn berthnasol rhyngddynt wedi’u pennu i gyd-fynd â dechrau gwyliau haf ysgolion yr Alban ar 25 Mehefin, a diwedd gwyliau ysgolion Cymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon ar 1 Medi.

Pa wasanaethau sy’n gymwys ar gyfer y gyfradd ostyngedig?

Bydd y gyfradd ostyngedig o 5% yn berthnasol i:

• Prydau plant a weinir mewn bwytai i’w bwyta ar y safle. Rhaid i’r rhain gael eu gweini o fwydlen bwrpasol i blant a chael eu marchnata, eu cyflwyno a’u prisio felly.
• Tocynnau plant a theulu ar gyfer sinema, theatr, arddangosfeydd, sioeau a chyngherddau.
• Tocynnau mynediad i blant ac oedolion i atyniadau megis parciau difyrion, ffeiriau, syrcasau, amgueddfeydd, sŵau, parciau antur, ardaloedd chwarae meddal ac atyniadau arsylwi.

Ni fydd prydau tecawê a gweithgareddau chwaraeon yn gymwys ar gyfer y gyfradd ostyngedig.

Sut bydd y gyfradd ostyngedig yn berthnasol i docynnau tymor a phryniannau ymlaen llaw?

Bydd tocynnau tymor sy’n caniatáu mynediadau dro ar ôl tro o fewn cyfnod y rhyddhad (25 Mehefin - 1 Medi) yn gymwys ar gyfer y gyfradd ostyngedig. Fodd bynnag, os yw tocyn yn caniatáu mynediadau dro ar ôl tro cyn neu ar ôl cyfnod y rhyddhad, ni fydd yn gymwys ar gyfer y gyfradd ostyngedig, oni bai ei fod wedi’i brisio’r un fath â thocyn mynediad sengl safonol.

Gellir cymhwyso’r gyfradd ostyngedig i werthiannau ymlaen llaw a rhagdaledig lle bydd y mynediad yn digwydd yn ystod cyfnod y rhyddhad. Mae hyn yn cynnwys y rhai a wnaed cyn cyhoeddiad y llywodraeth.

Os yw busnes eisoes wedi talu TAW ar y gyfradd safonol ar werthiant o’r fath ar ei ffurflen TAW, gall wneud addasiad ar ei ffurflen nesaf i gael ad-daliad o’r TAW. Fodd bynnag, mae’r llywodraeth yn disgwyl i fusnesau ad-dalu unrhyw DAW a ordalwyd yn ôl i’r cwsmer.

Sut bydd busnesau’n trosglwyddo’r arbedion?

Mae’r llywodraeth yn disgwyl i fusnesau ostwng eu prisiau fel bod y toriad TAW yn cael ei drosglwyddo’n uniongyrchol i’r cwsmer.

Gall hyn olygu gwaith i ddiweddaru arwyddion, tiliau, meddalwedd cyfrifon a gwefannau er mwyn delio â’r prisiau diwygiedig ar gyfer yr haf. Fodd bynnag, gall hyn gael ei gyfiawnhau gan y cynnydd yn nifer yr ymwelwyr.

Dylai busnesau yr effeithir arnynt wirio sut y bydd y rheolau’n berthnasol yn eu hamgylchiadau penodol. Mae HMRC guidance manwl ar gael i helpu busnesau.

Os oes angen unrhyw help arnoch i ddelio â’r gostyngiad TAW dros dro, mae croeso i chi gysylltu â ni. Byddem yn falch o’ch helpu!