Mae deddfau newydd sydd mewn grym o ddechrau'r mis yn ei gwneud yn hanfodol i gwmnïau sy'n dibynnu ar isgontractwyr, staff asiantaeth neu gadwyni cyflenwi llafur cymhleth adolygu eu gweithdrefnau cydymffurfio er mwyn adnabod gweithwyr nad oes ganddynt yr hawl i weithio yn y DU.
Gellir anfon cyflogwyr i'r carchar am bum mlynedd a'u gorfodi i dalu dirwy ddiderfyn os cânt eu cael yn euog o gyflogi pobl yr oedd y cyflogwr yn gwybod, neu ag ‘achos rhesymol i gredu’, nad oedd ganddynt yr hawl i weithio yn y DU.
Daeth Deddf Diogelwch Ffiniau, Lloches a Mewnfudo 2025 i rym ar 1 Hydref 2026 a bydd yn ymestyn rhwymedigaethau'r Hawl i Weithio. Mae'r fframwaith newydd yn golygu na all cwmnïau bellach dybio bod unigolion ‘hunangyflogedig’ neu drefniadau gweithwyr isgontractiedig y tu allan i'r drefn.
Er mwyn eu diogelu eu hunain, rhaid i gwmnïau fod â phrosesau ar waith i wirio hunaniaeth gweithwyr.
Os cynhelir gwiriadau yn y modd a ragnodir gan y Swyddfa Gartref mewn deddfwriaeth a chodau ymarfer statudol sydd mewn grym ar yr adeg y gwnaed y gwiriad, bydd gan gyflogwyr esgus statudol yn erbyn atebolrwydd am gosb sifil.
Mae'r Swyddfa Gartref yn nodi bod y gallu i weithio heb ganiatâd yn un o ysgogwyr mudo anghyfreithlon. Gall hyn adael unigolion yn agored i gamfanteisio a chamdriniaeth, gan gynnwys caethwasiaeth fodern. Gall hefyd gael effaith andwyol ar gyflogwyr sy'n cydymffurfio ac ar y farchnad lafur ehangach, gan gynnwys drwy gystadleuaeth annheg a thorri cyfreithiau cyflogaeth a threth.
I gael rhagor o wybodaeth, darllenwch ganllaw drafft y Swyddfa Gartref i gyflogwyr ar wiriadau hawl i weithio yma.
Mae adroddiad blynyddol y Bwrdd Cynghori ar Feichiau Gweinyddol (ABAB) yn dangos gwelliant bychan ym mherfformiad CThEF, ond mae pryder cynyddol ynghylch y baich deddfwriaethol ac anawsterau parhaus gyda’r sianeli cyfathrebu.
Rhybuddir cyfarwyddwyr i ddilysu eu hunaniaeth gyda Thŷ’r Cwmnïau neu wynebu erlyniad, ar ôl i’r Gwasanaeth Ansolfedd sicrhau ei euogfarnau cyntaf am y troseddau hyn.