Mae'r llywodraeth yn ymgynghori ar fesurau posibl sy'n targedu Atal Gwerthiannau Electronig (ESS). Mae'r cynigion yn cynnwys cyflwyno safonau meddalwedd newydd ar gyfer systemau Pwynt Gwerthu. Mae Atal Gwerthiannau Electronig (ESS) yn golygu bod busnesau yn defnyddio meddalwedd neu ddyfeisiau i drin systemau Pwynt Gwerthu Electronig (EPOS) er mwyn cuddio trafodion ac osgoi talu treth.
Er bod ystadegau meintiol manwl ar faint y broblem yn eu hanfod yn anodd eu casglu ar gyfer twyll cudd, mae ESS wedi cael ei ystyried gan CThEF yn faes cynyddol o osgoi treth.
Mae CThEF wedi nodi bod rhai unigolion a busnesau yng nghadwyni cyflenwi Pwynt Gwerthu Electronig (EPOS)/Pwynt Gwerthu Symudol (MPOS) yn datblygu neu'n addasu systemau POS i atal gwerthiannau er mwyn hwyluso osgoi treth. Mae CThEF yn credu bod ESS yn fwy cyffredin ymhlith busnesau manwerthu bach, siopau cludfwyd a busnesau lletygarwch.
Mae'r llywodraeth yn cynnig cyflwyno safonau meddalwedd ar gyfer y sector EPOS a MPOS, a fydd yn cynnwys set o reolau, protocolau a gofynion cydymffurfio unffurf i sicrhau bod pob system yn cofnodi gwerthiannau a data ariannol yn gywir, yn ddiogel ac mewn ffordd na ellir yn hawdd ymyrryd â hi na'i thrin.
Mae'r mesurau arfaethedig yn cynnwys ei gwneud yn ofynnol cael cofnod trafodion cyflawn ac annewidadwy sy'n cynnwys manylion pob trafodiad unigol ac addasiad, wedi'u cysylltu'n annileadwy â'i gilydd mewn cadwyn wedi'i hamgryptio gan ddefnyddio fformat Standard Audit File for Tax (SAF-T) i storio cofnodion gwerthiannau.
Byddai'r llywodraeth hefyd yn sefydlu cofrestr o systemau EPOS/MPOS a werthwyd, a drosglwyddwyd neu a ddefnyddiwyd yn y DU. Byddai system ardystio yn dangos a yw'r feddalwedd yn cydymffurfio â'r safonau newydd. Byddai hefyd yn ei gwneud yn orfodol i'r sectorau manwerthu bach, cludfwyd a lletygarwch ddefnyddio systemau EPOS/MPOS sy'n cydymffurfio i gofnodi pob gwerthiant.
Mae deddfau newydd o ddechrau’r mis yn ei gwneud yn hanfodol i gwmnïau sy’n dibynnu ar isgontractwyr, staff asiantaeth neu gadwyni cyflenwi llafur cymhleth adolygu eu gweithdrefnau cydymffurfio er mwyn nodi gweithwyr nad oes ganddynt yr hawl i weithio yn y DU.
Mae adroddiad blynyddol y Bwrdd Cynghori ar Feichiau Gweinyddol (ABAB) yn dangos gwelliant bychan ym mherfformiad CThEF, ond mae pryder cynyddol ynghylch y baich deddfwriaethol ac anawsterau parhaus gyda’r sianeli cyfathrebu.