Sut y gall cyflogwr ddefnyddio cytundebau peidio â datgelu

Gall cyflogwyr bryderu am ddefnyddio Cytundebau Peidio â Datgelu (NDA) yn dilyn cyfres o straeon yn y wasg sydd wedi tynnu sylw at gamddefnyddio'r system.

Mae gan y cytundeb le mewn busnes, yn ôl y Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu (ACAS). Gall cwmnïau ofyn i weithwyr lofnodi NDA fel amod cyflogaeth er mwyn diogelu buddiannau busnes dilys.

Daw'r cytundeb yn ddi-rym yn gyfreithiol os yw'r cwmni'n ceisio cuddio aflonyddu yn y gweithle, gwahaniaethu neu weithgareddau troseddol penodol.

Pryd y defnyddir NDAs

Fel arfer, defnyddir NDAs pan fydd rhywun yn dechrau swydd newydd, i ddiogelu gwybodaeth gyfrinachol cwmni neu pan fydd ei swydd yn dod i ben, efallai yn dilyn anghydfod, i gadw'r manylion yn gyfrinachol.

Mae cytundeb peidio â datgelu yn gyfreithiol rwymol ac yn orfodadwy. Os na fydd un parti'n cadw at delerau'r cytundeb, gall y parti arall fynd â nhw i'r llys am dor-cytundeb.

Gellid dyfarnu iawndal.

Mae cytundebau setlo fel arfer yn dod o fewn diffiniad NDA a gellir eu defnyddio ar ôl datrys anghydfod yn y gwaith, hyd yn oed os yw'r gweithiwr yn aros yn ei swydd. Yn yr achosion hyn, mae'r setliadau ariannol y cytunwyd arnynt, y telerau neu'r amgylchiadau a arweiniodd at y setliad yn aros yn gyfrinachol.

Pan fydd NDAs yn methu

Nid yw llawer o NDAs yn gyfreithiol rwymol nac yn orfodadwy. Er enghraifft, mae chwythwr chwiban, sef rhywun sy'n adrodd am gamymddwyn yn y gwaith sy'n effeithio ar eraill, gan gynnwys y cyhoedd, wedi'i eithrio. Gelwir hyn yn 'gwneud datgeliad er budd y cyhoedd'.

Yn yr un modd, ni fydd adrodd am drosedd i'r heddlu na rhannu gwybodaeth am drosedd, ynghyd â thrafod eu cyflog ag unrhyw un yn y gwaith am resymau sy'n ymwneud â chyflog cyfartal, yn dod o dan gytundeb NDA.

Gellir dod o hyd i ganllawiau ACAS yn www.acas.org.uk/non-disclosure-agreements